EFES-2026: Müasir döyüş konsepsiyalarının və milli müdafiə sənayesinin güc nümayişi – REPORTAJ
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin ən genişmiqyaslı və beynəlxalq iştirakçı sayına görə ən böyük hərbi təlimlərindən biri olan EFES-2026 çoxmillətli birgə müştərək təlimi iştirakçı ölkələrin döyüş hazırlığının artırılması, müştərək əməliyyat qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi və yeni nəsil hərbi texnologiyaların real əməliyyat ssenarilərində nümayişi baxımından mühüm platforma oldu.
Quru, dəniz və hava komponentlərini, xüsusi təyinatlı qüvvələri, amfibiya əməliyyatlarını və genişmiqyaslı canlı atış epizodlarını özündə birləşdirən təlim, eyni zamanda Türkiyə müdafiə sənayesinin son nailiyyətlərinin təqdim olunduğu mühüm beynəlxalq tədbir kimi diqqət çəkdi.
Azərbaycan Ordusunun da fəal iştirak etdiyi EFES-2026 hərbi əməkdaşlığın gücləndirilməsi, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi və müasir döyüş konsepsiyalarının tətbiqi baxımından əhəmiyyətli nəticələrlə yadda qaldı.
POLİQON Media Qrupu Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinin rəsmi dəvəti ilə EFES-2026 çoxmillətli birgə müştərək təlimini və onun çərçivəsində təşkil olunan Müdafiə Sənayesi Sərgisini yerində izləyib. Dünyanın ən böyük birgə və müştərək hərbi təlimlərindən biri hesab olunan EFES-2026 yalnız genişmiqyaslı döyüş hazırlığı ilə deyil, həm də Türkiyənin müdafiə sənayesinin ən yeni texnologiyalarının real əməliyyat ssenarilərində nümayiş etdirildiyi mühüm beynəlxalq platforma kimi diqqət çəkib. POLİQON-un hazırladığı bu geniş reportajda təlimin əsas mərhələləri, tətbiq olunan yeni silah və texnologiyalar, müdafiə sənayesi şirkətlərinin təqdimatları, eləcə də Azərbaycan nümayəndə heyətlərinin fəaliyyəti ətraflı şəkildə təqdim olunur.
EFES-2026: Çoxmillətli hazırlığın əsas mərhələsi
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin ən genişmiqyaslı beynəlxalq hərbi təlimlərindən biri olan EFES-2026 11 aprel–21 may 2026-cı il tarixlərində İstanbul və İzmir şəhərlərində uğurla keçirildi. Birgə, müştərək və canlı atış elementlərini özündə birləşdirən təlim iştirakçı ölkələrin döyüş hazırlığının artırılması, müştərək əməliyyat qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi və müasir hərbi texnologiyaların real şəraitdə sınaqdan keçirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdı.
Təlim iki əsas mərhələdən ibarət oldu. Birinci mərhələdə 11–17 aprel tarixlərində kompüter dəstəkli komanda-qərargah məşqləri icra edildi. 20 aprel–21 may tarixlərini əhatə edən ikinci mərhələdə isə taktiki fəaliyyətlər, canlı atış epizodları və müxtəlif əməliyyat ssenarilərinin yerinə yetirildiyi faktiki sahə təlimləri keçirildi.
EFES-2026-nın əsas məqsədi iştirakçı ölkələrin qüvvələri ilə birlikdə formalaşdırılan müştərək qərargah və bölmələrin əməliyyat imkanlarını və qarşılıqlı fəaliyyət qabiliyyətini inkişaf etdirmək, eyni zamanda onların döyüş hazırlığı səviyyəsini yüksəltmək idi.
Təlimdə Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi, Baş Qərargahı, Quru Qoşunları, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Hərbi Hava Qüvvələri, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri, Jandarma Baş Komandanlığı və Sahil Mühafizəsi Komandanlığı ilə yanaşı, digər dövlət qurumları da iştirak etdi. Ümumilikdə 45 ölkənin cəlb olunduğu EFES-2026 beynəlxalq hərbi əməkdaşlığın və müştərək hazırlığın ən mühüm platformalarından biri kimi yadda qaldı.
Təlim çərçivəsində 20–21 may tarixlərində “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” keçirildi. Həmin günlərdə müxtəlif ölkələrin yüksək rütbəli hərbi rəhbərləri, rəsmi nümayəndə heyətləri və media təmsilçiləri faktiki atışlı mərhələni izlədilər. Eyni zamanda, Türkiyə Müdafiə Sənayesi Komitəsinin təşkilatçılığı ilə İzmirin Doğanbey Təlim Bölgəsində keçirilən müdafiə sənayesi sərgisi iştirakçılara yerli müdafiə sənayesinin ən yeni məhsul və texnologiyaları ilə tanış olmaq imkanı yaratdı.
Praktiki atışlar və müştərək döyüş hazırlığı
EFES-2026 təliminin əsas mərhələlərindən birini müxtəlif qoşun növlərinin iştirakı ilə keçirilən praktiki atış məşqləri təşkil etdi. Müştərək atış fəaliyyətləri çərçivəsində Türkiyə, Azərbaycan, Albaniya və Suriya hərbi qulluqçuları Narlıdərə, Kartal/Menteş, Alankırı, Bahadır adası və Paşaçiftliyi hərbi düşərgə bölgələrində artilleriya və minaatan bölmələrinin birgə fəaliyyətini məşq etdilər.
Təlim epizodları zamanı atəş dəstəyi, hədəflərin məhv edilməsi, bölmələr arasında koordinasiya və qarşılıqlı fəaliyyət mexanizmləri real döyüş şəraitinə uyğun ssenarilər əsasında icra olundu. Praktiki atışlar müxtəlif ölkələrin bölmələrinin vahid komanda-idarəetmə sistemi çərçivəsində birgə fəaliyyət qabiliyyətinin artırılması, döyüş hazırlığının yüksəldilməsi və əməliyyat zamanı qarşılıqlı fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi baxımından EFES-2026-nın əsas hazırlıq mərhələlərindən biri oldu.
Xüsusi hazırlıq və Azərbaycan hərbçilərinin iştirakı
EFES-2026 çərçivəsində xüsusi təyinatlı bölmələrin döyüş hazırlığına da geniş yer ayrıldı. Təlimin növbəti mərhələsində Azərbaycan, Türkiyə, Albaniya, Niger, Nigeriya və Rumıniya hərbi qulluqçuları mağara, sığınacaq və tunellərdə axtarış əməliyyatları, eləcə də dağlıq ərazilərdə fəaliyyət üzrə xüsusi hazırlıq məşqləri keçdilər.
Real döyüş şəraitinə uyğunlaşdırılmış ssenarilər əsasında icra olunan bu fəaliyyətlər zamanı iştirakçılar yaxın məsafəli döyüş, qapalı məkanlarda əməliyyatların aparılması, çətin relyefdə hərəkət və qarşılıqlı fəaliyyət bacarıqlarını təkmilləşdirdilər. Təlim epizodlarında iştirak edən Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçuları peşəkarlıq, yüksək hazırlıq səviyyəsi və tapşırıqların dəqiq icrası ilə fərqləndilər.
Yaşayış məntəqəsində döyüş əməliyyatları
EFES-2026 təliminin hazırlıq fəaliyyətləri çərçivəsində Kartal hərbi düşərgə bölgəsində “Yaşayış Məntəqəsində Döyüş Təlimi” icra olundu. Təlimdə Türkiyə, Azərbaycan, Qırğızıstan, Liviya, Macarıstan, Şimali Makedoniya, Monqolustan, Niger, Pakistan, Rumıniya, Suriya və Zambiya hərbi qulluqçuları iştirak etdilər.
Təlim epizodları yaşayış məntəqələrində döyüş əməliyyatlarının planlaşdırılması və icrası, bina və istehkamların ələ keçirilməsi, küçə döyüşü şəraitində bölmələrin qarşılıqlı fəaliyyəti, eləcə də müxtəlif ölkələrin hərbi kontingentləri arasında koordinasiyanın təkmilləşdirilməsi məqsədilə həyata keçirildi. Müasir döyüş meydanının xüsusiyyətlərinə uyğun hazırlanan ssenarilər iştirakçıların şəhər mühitində əməliyyat aparmaq bacarıqlarının artırılmasına və müştərək fəaliyyət imkanlarının inkişafına xidmət etdi.
Hava-desant hazırlığı və beynəlxalq həmrəylik
EFES-2026 təlimi çərçivəsində hava-desant hazırlığı üzrə nümayiş fəaliyyətləri də icra olundu. Təlim proqramının diqqətçəkən epizodlarından biri bayraqla həyata keçirilən paraşüt atlayışları oldu.
Atlayış zamanı təlimdə iştirak edən 51 ölkənin dövlət bayraqları, o cümlədən iki Türkiyə bayrağı və EFES-2026 təliminin rəmzi bayrağı səmada dalğalandırıldı. Aktiv paraşüt atlayışlarını Türkiyə, Azərbaycan və Macarıstan hərbi qulluqçuları həyata keçirdilər.
Hava-desant fəaliyyəti yalnız paraşüt hazırlığının nümayişi ilə məhdudlaşmadı, eyni zamanda EFES-2026-da iştirak edən ölkələr arasında həmrəyliyin, qarşılıqlı etimadın və müştərək fəaliyyət ruhunun simvolik ifadələrindən biri kimi yadda qaldı. Bu epizod təlimin beynəlxalq xarakterini və iştirakçı ölkələrin birgə əməliyyat hazırlığına verdiyi əhəmiyyəti bir daha nümayiş etdirdi.
Yeni silah və sistemlərin sınaq platforması
EFES-2026 çoxmillətli təlimi yalnız iştirakçı ölkələrin döyüş hazırlığının artırılması baxımından deyil, həm də Türkiyə müdafiə sənayesinin yeni məhsullarının real əməliyyat ssenarilərində nümayiş etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdı. Türkiyə Quru Qoşunlarının Egey Ordusu Komandanlığının rəhbərliyi və idarəçiliyi altında keçirilən təlimə müşahidəçilər, hərbi birliklər və müxtəlif dəstək elementləri daxil olmaqla 51 ölkədən 10 mindən çox şəxsi heyət cəlb olundu.
Təlim çərçivəsində Kartal hərbi düşərgə bölgəsində “Hava Hücum Hərəkatı və Qarışıq Birliklərin Keçid Açma Təlimləri”, eləcə də EFES-2026-nın rəmzi bayrağı və iştirakçı ölkələrin dövlət bayraqları ilə “Bayraqla Atlayış Fəaliyyəti” icra edildi.
EFES-2026-nın diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri 50 yeni silah və sistemin ilk dəfə təlim şəraitində tətbiq olunması oldu. Bu sistemlər sırasında “Panter” özüyeriyən artilleriya qurğusu, KARAOK tank əleyhinə raket sistemi, xüsusi məqsədli taktiki təkərli zirehli nəqliyyat vasitəsi və “Karayel” kateri də yer aldı. Yeni nəsil silah və platformaların ilk dəfə genişmiqyaslı çoxmillətli təlimdə tətbiqi Türkiyənin müdafiə sənayesində əldə etdiyi texnoloji inkişafın praktiki nümayişi kimi qiymətləndirildi.
Azərbaycan nümayəndə heyəti təlim fəaliyyətlərini izləyib
EFES-2026 təlimi çərçivəsində Azərbaycanın rəsmi nümayəndə heyəti də keçirilən hazırlıq və əməliyyat fəaliyyətləri ilə yaxından tanış oldu. Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri, general-leytenant Azər Əliyev təlimin keçirildiyi əraziləri ziyarət edərək yaradılan şərait, icra olunan taktiki epizodlar və iştirakçı bölmələrin hazırlıq səviyyəsi ilə maraqlandı.
Səfər zamanı nümayəndə heyətinə təlimin ssenarisi, müxtəlif mərhələlərdə yerinə yetirilən tapşırıqlar, müştərək fəaliyyət mexanizmləri və tətbiq olunan müasir hazırlıq metodları barədə ətraflı məlumat verildi. Eyni zamanda, iştirakçı ölkələrin bölmələri arasında koordinasiyanın təşkili, qarşılıqlı fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi və təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər də diqqət mərkəzində oldu.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin təlim fəaliyyətlərini yerində izləməsi ölkələrimiz arasında hərbi əməkdaşlığın inkişafı, birgə təlimlərin əhəmiyyətinin qiymətləndirilməsi və müasir döyüş hazırlığı təcrübəsinin öyrənilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdı.
Amfibiya əməliyyatları üzrə döyüş hazırlığı
EFES-2026 çərçivəsində amfibiya əməliyyatları üzrə döyüş hazırlığına da xüsusi diqqət ayrıldı. Təlim planına uyğun olaraq, iştirakçı ölkələrin hərbi qulluqçuları dənizdən sahilə hücum ssenarisi əsasında növbəti taktiki tapşırıqları icra etdilər.
Təlim zamanı yüksəksürətli katerlərlə şərti düşmənin sahilboyu müdafiə mövqelərinə yaxınlaşan bölmələr intensiv atəş dəstəyi altında sahilə çıxaraq istehkamları dəf etdilər və müdafiə mövqelərini qısa müddətdə nəzarətə götürdülər. Əməliyyatın növbəti mərhələsində sahil xətti tam təmizlənərək desant qüvvələrinin təhlükəsiz şəkildə quruya çıxması üçün əlverişli şərait yaradıldı.
Təlim epizodu amfibiya əməliyyatlarının planlaşdırılması və icrası zamanı dəniz, quru və atəş dəstəyi elementləri arasında qarşılıqlı fəaliyyətin təşkilini, desant bölmələrinin koordinasiyasını və sahilbaşının ələ keçirilməsi üzrə taktiki fəaliyyətlərin real döyüş şəraitinə yaxın ssenarilər əsasında məşq etdirilməsini təmin etdi.
Sualtı hücum qruplarının xüsusi əməliyyatı
EFES-2026 təlimi çərçivəsində dəniz xüsusi əməliyyatları üzrə ssenarilər də icra olundu. Təlim proqramına uyğun olaraq, şərti düşmənə yardım aparan gəminin ələ keçirilməsi və nəzarətə götürülməsi üzrə xüsusi əməliyyat həyata keçirildi.
Ssenariyə əsasən, Türkiyə, Azərbaycan, Liviya və Macarıstan hərbi qulluqçularından ibarət sualtı hücum (SAH) qrupları gəminin ələ keçirilməsi və müsadirə edilməsi tapşırıqlarını yerinə yetirdilər. Əməliyyat zamanı xüsusi təyinatlı qrupların koordinasiyalı fəaliyyəti, gəmiyə çıxış və nəzarətin ələ keçirilməsi, eləcə də dənizdə xüsusi əməliyyatların icrası üzrə taktiki prosedurlar real döyüş şəraitinə uyğun ssenari əsasında məşq etdirildi.
Bu təlim epizodu çoxmillətli xüsusi təyinatlı bölmələrin dəniz mühitində birgə fəaliyyət imkanlarının, qarşılıqlı koordinasiyasının və mürəkkəb xüsusi əməliyyatları icra etmək qabiliyyətinin artırılması baxımından EFES-2026-nın mühüm hazırlıq mərhələlərindən biri oldu.
Xarici media üçün brifinq və müdafiə sənayesinin təqdimatı
EFES-2026 təlimi çərçivəsində Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi tərəfindən xarici media nümayəndələri üçün xüsusi brifinq təşkil olundu. Brifinq zamanı təlimin məqsədi, əməliyyat konsepsiyası, icra mərhələləri və bu il tətbiq olunan yeniliklər barədə ətraflı məlumat təqdim edildi.
Bildirildi ki, Türkiyə Quru Qoşunlarının Egey Ordusu Komandanlığının rəhbərliyi ilə keçirilən EFES-2026-nın əsas məqsədi müştərək və çoxmillətli əməliyyatların planlaşdırılması və icrası üzrə imkanların artırılması, müxtəlif qoşun növləri arasında qarşılıqlı fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi və döyüş hazırlığının yüksəldilməsidir. Təlim çərçivəsində komanda-idarəetmə prosedurları, elektron müharibə üsulları, hava məkanının idarə olunması və müasir əməliyyat konsepsiyalarının real şəraitdə sınaqdan keçirildiyi vurğulandı.
Brifinqdə qeyd olundu ki, EFES-2026-da ilk dəfə KOCATEPE əməliyyat idarəetmə sistemi tətbiq edilib. Bundan başqa, hərbi qərarvermə prosesi (MDMP) çərçivəsində süni intellekt dəstəkli analitik həllərdən istifadə olunaraq müxtəlif əməliyyat ssenariləri müqayisə edilib və qərar qəbuletmə prosesinə dəstək təmin olunub. Eyni zamanda kibermüdafiə, hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə və kibertəhlükəsizlik prosedurlarının təkmilləşdirilməsi də təlimin əsas istiqamətlərindən biri kimi təqdim edildi.
Media nümayəndələrinə təlimdə ilk dəfə istifadə olunan silah və texnika nümunələri, iştirakçı ölkələr, əməliyyat rayonları və taktiki ssenarilər barədə də geniş məlumat verildi.
Brifinq çərçivəsində ASELSAN, ROKETSAN, MKE, ASFAT və HAVELSAN şirkətlərinin nümayəndələri də təqdimatlarla çıxış etdilər. Şirkətlər EFES-2026-da nümayiş etdirilən komanda-idarəetmə sistemləri, raket kompleksləri, elektron müharibə vasitələri, simulyasiya texnologiyaları və digər müasir müdafiə həllərinin imkanlarını media nümayəndələrinə təqdim etdilər. Təqdimatlardan sonra jurnalistlərin sualları cavablandırıldı, məhsulların texniki xüsusiyyətləri, ixrac perspektivləri və gələcək inkişaf proqramları barədə ətraflı məlumat verildi.
“Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” və Azərbaycan nümayəndə heyətinin səfəri
EFES-2026 təliminin ən mühüm mərhələlərindən biri “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” oldu. Tədbirdə iştirak etmək məqsədilə Azərbaycanın müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov, müdafiə nazirinin birinci müavini – Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisi general-polkovnik Kərim Vəliyev, müdafiə nazirinin müavini – Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı general-leytenant Namiq İslamzadə və Müdafiə Nazirliyinin digər rəhbər vəzifəli şəxsləri Türkiyəyə işgüzar səfər etdilər.
Səfər çərçivəsində müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Gülerlə, Baş Qərargah rəisi general-polkovnik Kərim Vəliyev isə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi ordu generalı Selçuk Bayraktaroğlu ilə görüş keçirdi. Görüşlərdə Azərbaycan ilə Türkiyə arasında hərbi, hərbi-texniki və hərbi təhsil sahələrində əməkdaşlığın mövcud vəziyyəti və inkişaf perspektivləri müzakirə olundu, birgə layihələrin və müştərək təlimlərin strateji əhəmiyyəti vurğulandı.
Azərbaycan nümayəndə heyəti, həmçinin Azərbaycan Ordusunun və ümumilikdə 50 ölkədən 10 300 hərbi qulluqçunun iştirak etdiyi EFES-2026 təliminin “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü”nün gündüz və gecə mərhələlərini izləyərək icra olunan taktiki epizodlar, canlı atış fəaliyyətləri və nümayiş olunan yeni hərbi texnologiyalarla yaxından tanış oldu.
“Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü”ndə yeni texnologiyalar nümayiş etdirildi
EFES-2026 təliminin kulminasiya mərhələsini təşkil edən “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” İzmirin Doğanbey bölgəsində keçirildi. Tədbirdə Azərbaycanın müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti də iştirak etdi.
Tədbirin əvvəlində Türkiyə Quru Qoşunlarının komandanı ordu generalı Metin Tokel təlimin gedişatı, ssenarisi, qarşıya qoyulan tapşırıqlar və onların icra ardıcıllığı barədə iştirakçılara ətraflı məlumat verdi.
Müşahidəçi Günü çərçivəsində EFES təlimlərində ilk dəfə tətbiq olunan bir sıra yeni silah və hərbi texnika nümunələri nümayiş etdirildi. Onların sırasında T625 GÖKBEY çoxməqsədli helikopteri, 105 mm-lik “Boran” yedəkdə daşınan haubitsası, MEMATT minatəmizləmə sistemi, KARAOK, UMTAS və L-UMTAS tank əleyhinə raket sistemləri, eləcə də ASLAN SARP UKKS insansız yerüstü kəşfiyyat və atəş platforması yer aldı.
Tədbirdə çıxış edən Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Güler bu cür çoxmillətli təlimlərin müttəfiq və tərəfdaş ölkələrin silahlı qüvvələri arasında qarşılıqlı fəaliyyətin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayaraq təlim iştirakçılarına uğurlar arzuladı.
“Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” çərçivəsində nümayəndə heyətləri praktiki taktiki epizodları izlədilər, aviasiya vasitələrinin nümayiş uçuşlarını, xüsusi təyinatlı bölmələrin paraşüt tullanışlarını və Mehteran Birliyinin çıxışlarını seyr etdilər. Daha sonra qonaqlar Müdafiə Sənayesi Sərgisini ziyarət edərək Türkiyə müdafiə sənayesinin ən yeni silah, texnika və texnoloji həlləri ilə tanış oldular.
Beynəlxalq təlimdə iştirak edən Azərbaycan hərbi qulluqçularının peşəkarlığı və tapşırıqları yüksək səviyyədə yerinə yetirməsi iştirakçı ölkələrin hərbi rəhbərliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirildi.
“Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü”nün gecə mərhələsi
EFES-2026 təliminin “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” çərçivəsində Özdərə hərbi düşərgəsində gecə mərhələsi də keçirildi. Azərbaycanın müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Türkiyənin milli müdafiə naziri, Gürcüstan, Bosniya və Herseqovina müdafiə nazirləri, eləcə də digər yüksək səviyyəli müşahidəçilərlə birlikdə gecə vaxtı icra olunan taktiki fəaliyyətləri izlədilər.
Müşahidələrdən əvvəl nümayəndə heyətləri Müdafiə Sənayesi Sərgisini ziyarət edərək Türkiyə müdafiə sənayesinin nümayiş etdirdiyi yeni silah, hərbi texnika və texnoloji həllərlə tanış oldular.
Gecə mərhələsində şərti düşmən gəmisinin ələ keçirilməsi, sahil mühafizəsinin təşkili, helikopterlərin iştirakı ilə hava kəşfiyyatı və atəş dəstəyinin təmin edilməsi, artilleriya bölmələrinin atəş tapşırıqları və digər müştərək döyüş epizodları uğurla icra olundu. Təlim zamanı quru, dəniz və hava komponentləri arasında koordinasiya, müxtəlif qoşun növlərinin qarşılıqlı fəaliyyəti və gecə şəraitində əməliyyatların idarə olunması nümayiş etdirildi.
EFES-2026 çərçivəsində, həmçinin iştirakçı ölkələrin silahlı qüvvələri arasında silah və döyüş vasitələrinin birgə tətbiqi, Taktiki Data Link (TDL) sistemlərindən istifadə, kibertəhlükəsizlik imkanlarının inkişaf etdirilməsi və ortaq əməliyyat mühitində informasiya mübadiləsinin təkmilləşdirilməsi üzrə bacarıqlar da sınaqdan keçirildi.
“Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü”ndə gündüz əməliyyatları
“Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” proqramı çərçivəsində EFES-2026 təliminin gündüz mərhələsi də geniş taktiki fəaliyyətlərlə davam etdi. İzmirin Doğanbey Təlim Bölgəsində keçirilən əməliyyatlarda gecə mərhələsinin ardından müxtəlif döyüş ssenariləri və müştərək fəaliyyət epizodları praktiki şəkildə icra olundu.
Gündüz mərhələsini Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Gülər, Azərbaycanın müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov, Gürcüstanın müdafiə naziri İrakli Çikovani, Bosniya və Herseqovinanın müdafiə naziri Zukan Helez, eləcə də müxtəlif ölkələrin yüksək rütbəli hərbi rəhbərləri və nümayəndə heyətləri yerində izlədilər.
Ssenariyə uyğun olaraq əməliyyat TB3 silahlı pilotsuz uçuş aparatının TCG ANADOLU gəmisindən havaya qalxması ilə başladı. Daha sonra quru, hava və dəniz komponentlərinin iştirakı ilə amfibiya desantı, dəniz artilleriyasının atəş dəstəyi, zirehli bölmələrin irəliləməsi, artilleriya və minaatan zərbələri, eləcə də xüsusi təyinatlı qüvvələrin müxtəlif taktiki tapşırıqları nümayiş etdirildi.
İcra olunan taktiki epizodlar iştirakçı ölkələrin bölmələrinin müştərək əməliyyat qabiliyyətinin artırılması, döyüş şəraitində qarşılıqlı fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi və real əməliyyat ssenarilərinə uyğun hazırlıq səviyyəsinin qiymətləndirilməsi baxımından EFES-2026-nın əsas nümayiş mərhələlərindən biri oldu.
Türkiyə Prezidenti: “EFES-2026 adi təlimdən daha böyük məna daşıyır”
EFES-2026 təliminin “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü”ndə iştirak edən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan çıxışında təlimin yalnız hərbi hazırlıq tədbiri olmadığını, eyni zamanda Türkiyənin müdafiə qabiliyyətini, strateji düşüncəsini və milli müdafiə sənayesinin əldə etdiyi nailiyyətləri nümayiş etdirən mühüm platforma olduğunu vurğuladı.
Prezident qeyd etdi ki, EFES-2026-da Türkiyə hərbçiləri ilə yanaşı 50 ölkədən 1300-dən çox dost və müttəfiq ölkə hərbi qulluqçusu iştirak edib ki, bu da təlimin beynəlxalq əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir: “Yüksək texnologiyalı yerli və milli müdafiə sənayesi məhsullarımızın uğurla istifadə olunduğu EFES təlimi planlaşdırılması, icrası, birliklərin qarşılıqlı fəaliyyəti və arxasındakı strateji düşüncə ilə adi bir təlimdən daha böyük məna ifadə edir.”
Ərdoğan vurğulayıb ki, Türkiyə Silahlı Qüvvələri yalnız ölkənin təhlükəsizliyinin deyil, həm də regional sabitlik və sülhün əsas təminatçılarından biridir. Onun sözlərinə görə, dəyişən təhlükəsizlik mühitində ordunun müasir silah və texnologiyalarla təchiz edilməsi strateji zərurətdir.
Prezident çıxışında müdafiə sənayesinin inkişafına da xüsusi toxunaraq bildirib ki, SAHA 2026 sərgisində nümayiş etdirilən milli məhsullar və EFES-2026 təlimində istifadə olunan yeni silah sistemləri Türkiyənin müdafiə sənayesində əldə etdiyi inkişafın real göstəricisidir.
“Caydırıcılığımızı artıraraq, müdafiə qabiliyyətimizi gücləndirərək və müdafiə sənayesində başladığımız inkişafı sürətləndirərək Türkiyəni gələcəyə daha güclü şəkildə hazırlayırıq. EFES-2026-da nümayiş etdirilən bütün müdafiə sənayesi məhsulları məhz bu məqsədə xidmət edir”, – deyə Türkiyə Prezidenti vurğulayıb.
Çıxışının sonunda Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan EFES-2026-nın keçirilməsində iştirak edən Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyətini, eləcə də dost və müttəfiq ölkələrin hərbi qulluqçularını təbrik edərək, təlimin beynəlxalq hərbi əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verdiyini bildirdi.
Döyüş meydanında milli silah və texnologiyaların tətbiqi
EFES-2026 təliminin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri Türkiyə müdafiə sənayesinin hazırladığı milli silah və texnologiyaların real əməliyyat ssenarilərində geniş şəkildə tətbiq olunması oldu. Təlim çərçivəsində hava hücumundan müdafiə sistemləri, raket kompleksləri, pilotsuz platformalar, ağıllı sursatlar, elektron müharibə vasitələri, lazer silahları, minatəmizləmə sistemləri və müxtəlif zirehli platformalar döyüşə yaxın şəraitdə nümayiş etdirildi. Bu yanaşma yalnız yeni məhsulların təqdimatına deyil, onların müştərək əməliyyatlarda inteqrasiya imkanlarının və taktiki effektivliyinin nümayişinə xidmət etdi.
ROKETSAN-dan raket və hava hücumundan müdafiə sistemləri
EFES-2026 çərçivəsində təşkil olunan Müdafiə Sənayesi Sərgisində ROKETSAN raket, hava hücumundan müdafiə və yüksək dəqiqlikli sursat sistemlərindən ibarət geniş məhsul portfelini təqdim etdi. Şirkətin nümayiş etdirdiyi sistemlərin əhəmiyyətli hissəsi təlimin faktiki səhra mərhələsində də tətbiq olunaraq real əməliyyat ssenarilərində imkanlarını nümayiş etdirdi.
ROKETSAN-ın ekspozisiyasında MAM-C, MAM-L IIR və MAM-T ağıllı sursat ailəsi, EREN yüksək sürətli dolaşan sursatı, TEBER dəqiq tuşlama dəsti, CİRİT lazerlə idarə olunan raketi, UMTAS və KARAOK tank əleyhinə raket sistemləri, ÇAKIR və KARA ATMACA qanadlı raketləri, AKYA və ORKA torpedoları, SUNGUR, HİSAR-A, HİSAR-O RF və SİPER Blok I hava hücumundan müdafiə sistemləri, MİDLAS milli şaquli buraxılış sistemi, TRLG-122 və TRLG-230 raket sistemləri, TAYFUN ballistik raketi, ALKA istiqamətləndirilmiş enerji silahı və PUSU platformasından buraxılan CİRİT ANTİ-İHA sistemi yer aldı.
Bununla yanaşı, SUNGUR hava hücumundan müdafiə sistemi, TEBER tuşlama dəsti, MAM-T ağıllı sursatı, UMTAS və KARAOK tank əleyhinə raket sistemləri təlimin faktiki döyüş epizodlarında tətbiq edilərək müştərək əməliyyatlar zamanı imkanlarını nümayiş etdirdi.
Təlimdə ilk dəfə tətbiq edilən KARAOK bir hərbçi tərəfindən daşınır. “Atdın-unutdun” prinsipi ilə işləyən sistem infraqırmızı tuşlama başlığı sayəsində gecə və gündüz şəraitində fəaliyyət göstərə bilir. 1-2,5 km atış məsafəsinə malik KARAOK zirehdələn tandem döyüş başlığı ilə təchiz olunub və həm birbaşa, həm də yuxarıdan zərbə rejimlərində hədəfləri məhv etmək imkanına malikdir. Sistem xüsusilə desant-hücum və hava-desant əməliyyatlarında zirehli hədəflərə qarşı istifadə üçün hazırlanıb.
EFES-2026 çərçivəsində təşkil olunan Müdafiə Sənayesi Sərgisində Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ROKETSAN-ın stendini ziyarət edərək KARAOK tank əleyhinə raket kompleksini yaxından nəzərdən keçirdi və raketin üzərinə imza atdı. Bu addım Türkiyənin yerli müdafiə sənayesi məhsullarına verilən siyasi dəstəyin simvolik göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirildi.
ASELSAN-dan döyüş meydanında özünü doğruldan texnologiyalar
EFES-2026 təlimində ən geniş təmsil olunan şirkətlərdən biri də ASELSAN oldu. Şirkət Müdafiə Sənayesi Sərgisində elektron müharibə, hava hücumundan müdafiə, komanda-idarəetmə, rabitə, radar və elektro-optik sistemlərdən ibarət geniş məhsul portfelini nümayiş etdirməklə yanaşı, onlarla milli texnologiyasını təlimin faktiki döyüş epizodlarında tətbiq etdi.
Təlim zamanı KORKUT 35 aşağı hündürlüklü hava hücumundan müdafiə sistemi, KALKAN hava hücumundan müdafiə radarı, SERHAT minaatan aşkarlama radarı, ACAR PUA aşkarlama radarı, İHTAR antidron sistemi, MİLKED elektron dəstək sistemi, ASELPOD elektro-optik hədəfləmə podu, SİPER və HİSAR hava hücumundan müdafiə sistemləri, həmçinin ARTSoft MAESTRO təhlükəsiz rabitə platforması daxil olmaqla 30-dan çox ASELSAN sistemi müxtəlif əməliyyat ssenarilərində istifadə olundu.
EFES-2026 çərçivəsində KOCATEPE döyüş sahəsinin idarəetmə sistemi də ilk dəfə tətbiq edildi. Sistem komandirlərə real vaxt rejimində əməliyyat sahəsinin vahid mənzərəsini təqdim edərək qərar qəbuletmə, qoşunların koordinasiyası və döyüşün idarə olunması imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırdı. Süni intellekt dəstəyi ilə işləyən bu komanda-idarəetmə həlli təlimin ən diqqətçəkən texnoloji yeniliklərindən biri oldu.
ASELSAN-ın mühəndislik imkanlarını nümayiş etdirən digər sistem isə YENER mina aşkarlama kompleksi idi. OTOKAR istehsalı ARMA 8×8 platformasına inteqrasiya edilən sistem marşrut boyunca yerləşdirilmiş minaların və əldəqayırma partlayıcı qurğuların aşkarlanması, işarələnməsi və zərərsizləşdirilməsi tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdi. Yeni nəsil radar alqoritmləri və metal detektorları ilə təchiz olunan YENER müxtəlif torpaq şəraitində fərqli tip mina və partlayıcı təhlükələri aşkar etmək imkanlarını nümayiş etdirdi.
Müdafiə Sənayesi Sərgisində isə ASELSAN KORKUT 25 hava hücumundan müdafiə sistemi, KILIÇ və TUFAN insansız dəniz aparatları, müxtəlif elektro-optik sistemlər və ÇELİKKUBBE layihəsinin komponentlərini nümayiş etdirərək müasir döyüş mühitinin bütün əsas istiqamətlərini əhatə edən texnologiyalarını beynəlxalq nümayəndə heyətlərinə təqdim etdi.
MKE-dən döyüş meydanında sınaqdan çıxan silah sistemləri
MKE EFES-2026 təlimində quru, hava və dəniz qüvvələri üçün hazırladığı yerli və milli silah sistemlərini həm Müdafiə Sənayesi Sərgisində nümayiş etdirdi, həm də onların əhəmiyyətli hissəsi təlimin faktiki döyüş epizodlarında tətbiq olundu.
Şirkətin istehsalı olan TOLGA yaxın hava hücumundan müdafiə sistemi, BORAN yüngül yedəkdə daşınan 105 mm-lik haubitsa, FIRTINA özüyeriyən artilleriya qurğusunun silah sistemi, 35 mm-lik hava hücumundan müdafiə silah sistemi, müxtəlif çaplı piyadə silahları, snayper tüfəngləri, aviasiya bombaları və döyüş sursatları təlimin müxtəlif mərhələlərində aktiv şəkildə istifadə edildi.
MKE-nin hazırladığı 35 mm-lik silah sistemi Türkiyənin “Polad Qübbə” çoxqatlı hava hücumundan müdafiə arxitekturasının əsas atəş elementlərindən biri kimi çıxış edərək alçaq hündürlükdəki hava təhdidlərinə qarşı imkanlarını nümayiş etdirdi. Bununla yanaşı, TOLGA yaxın hava hücumundan müdafiə sistemi də ilk dəfə genişmiqyaslı təlim şəraitində tətbiq olunan yeni nəsil sistemlər arasında yer aldı.
Şirkətin istehsal etdiyi 5,56 mm-lik patronlardan 155 mm-lik artilleriya mərmilərinə, tank sursatlarından raket döyüş başlıqlarına, aviasiya bombalarından minaatan mərmilərinədək uzanan geniş məhsul çeşidi EFES-2026-da istifadə olunan silah və sursatların mühüm hissəsini təşkil etdi. Bu da MKE-nin Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin atəş gücünün təmin edilməsində və yerli müdafiə sənayesinin əməliyyat imkanlarının artırılmasında oynadığı strateji rolu bir daha nümayiş etdirdi.
ASFAT-dan yeni nəsil artilleriya həlləri
ASFAT EFES-2026 təlimində hazırladığı PANTER 155 mm-lik özüyeriyən artilleriya qurğusunun (ÖAQ) döyüş imkanlarını nümayiş etdirdi. Təlim zamanı sistem qısa müddətdə atəş mövqeyini tutaraq yüksək dəqiqlikli atəş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdi.
Şirkətin məlumatına görə, PANTER üzərində quraşdırılmış rəqəmsal atəşi idarəetmə sistemi vasitəsilə bölmələr arasında məlumat mübadiləsini həyata keçirərək 2 dəqiqədən az müddətdə atışa hazır vəziyyətə gətirildi və 155 mm-lik topundan hədəflərə vaxtında və yüksək dəqiqliklə zərbələr endirdi. Atəş tapşırığının icrasından sonra sistem qısa müddətdə mövqeyini dəyişərək əks-batareya zərbələrindən yayınma qabiliyyətini də nümayiş etdirdi.
8×8 təkər formuluna malik platforma 600 at gücündə mühərrik, 80 km/saat maksimal sürət və 600 km hərəkət ehtiyatı ilə yüksək operativ mobillik təmin edir. 24 mərmidən ibarət döyüş dəstinə malik olan PANTER NATO standartlarına uyğun 155 mm/52 kalibr top ilə təchiz olunub və dəqiqədə 6 atım tempində atəş aça bilir. Bundan əlavə, özüyeriyən artilleriya qurğusunda yaxın mühafizə üçün 7,62 mm-lik köməkçi silah da quraşdırılıb.
EFES-2026 təlimində nümayiş etdirilən nəticələr PANTER sisteminin müasir artilleriya bölmələri üçün yüksək mobillik, sürətli reaksiyavermə və dəqiq atəş imkanlarını praktik şəraitdə bir daha təsdiqlədi.
HAVELSAN-dan avtonom döyüş sistemləri və rəqəmsal idarəetmə həlləri
EFES-2026 təlimində HAVELSAN həm döyüş idarəetmə sistemləri, həm də pilotsuz yerüstü platformaları ilə diqqət çəkdi. Şirkətin hazırladığı KOCATEPE döyüş sahəsinin idarəetmə sistemi ilk dəfə genişmiqyaslı təlimdə tətbiq olunaraq komandirlərə real vaxt rejimində vahid əməliyyat mənzərəsi təqdim etdi və qoşunların koordinasiyası ilə qərar qəbuletmə prosesinin effektivliyini artırdı.
HAVELSAN-ın digər diqqətçəkən həlli BARKAN pilotsuz yerüstü döyüş robotu ailəsi oldu. Türkiyə təhlükəsizlik qüvvələrinin silahlanmasında olan BARKAN 2 təlimin faktiki döyüş ssenarilərində istifadə edilərək çətin relyef və yüksək riskli şəraitdə imkanlarını nümayiş etdirdi.
Eyni zamanda, BARKAN ailəsinin ən yeni üzvü olan BARKAN 3 ilk dəfə genişmiqyaslı təlim çərçivəsində təşkil olunan Müdafiə Sənayesi Sərgisində təqdim edildi. Daha inkişaf etmiş sensor füzyonu, artırılmış faydalı yükdaşıma qabiliyyəti, modul konstruksiyası və təkmilləşdirilmiş mobillik xüsusiyyətləri ilə seçilən platforma müxtəlif hərbi nümayəndə heyətlərinin böyük marağına səbəb oldu.
HAVELSAN-ın “Rəqəmsal birlik” konsepsiyası əsasında inkişaf etdirdiyi BARKAN ailəsi silah qüllələri, robot manipulyator, KBRN sensorları və logistika modulları kimi müxtəlif faydalı yüklərlə təchiz oluna bilir. Süni intellekt alqoritmləri, LiDAR, radar və elektro-optik sensorlar sayəsində platforma GPS siqnalı olmayan mühitlərdə belə avtonom hərəkət edir, dinamik marşrut planlaşdırır, maneələrdən yayınır və digər pilotsuz sistemlərlə birgə fəaliyyət göstərə bilir.
EFES-2026-da nümayiş etdirilən BARKAN ailəsi Türkiyənin pilotsuz yerüstü döyüş sistemləri sahəsində əldə etdiyi texnoloji inkişafın və avtonom quru platformalarının gələcək döyüş əməliyyatlarında artan rolunun mühüm göstəricilərindən biri oldu.
STM-dən avtonom dəniz platformaları və sürü PUA texnologiyaları
STM EFES-2026 təlimində həm milli dəniz platformaları, həm də pilotsuz döyüş sistemləri ilə iştirak edərək avtonom texnologiyalar sahəsində əldə etdiyi imkanları nümayiş etdirdi. Şirkətin hazırladığı sistemlər həm təlimin faktiki döyüş mərhələsində tətbiq olundu, həm də Müdafiə Sənayesi Sərgisində beynəlxalq nümayəndə heyətlərinə təqdim edildi.
Təlim zamanı KARGU kamikadze PUA-ları süni intellekt və görüntü emalı texnologiyalarından istifadə etməklə avtonom şəkildə tapşırıqları yerinə yetirdi. Xüsusilə “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü”nün gecə mərhələsində 20 ədəd KARGU vahid operatorun idarəetməsi altında sürü zəkası ilə koordinasiyalı fəaliyyət göstərərək hədəfləri avtonom aşkarladı, məlumat mübadiləsi apardı və eyni vaxtda hücum həyata keçirdi. STM-in məlumatına görə, bu, real döyüş sursatı ilə təchiz olunmuş aşağı hündürlükdə uçan PUA-ların sürü konsepsiyasında istifadə edildiyi ilk təlim əməliyyatı kimi tarixə düşdü.
Şirkətin dəniz platformaları da təlimdə fəal rol oynadı. STM-in əsas subpodratçısı olduğu MİLGEM “Ada” sinifli korvetlər, modernləşdirilmiş sualtı qayıqlar və digər dəniz platformaları döyüş atışlı ssenarilərdə müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirərək Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin əməliyyat imkanlarını nümayiş etdirdi.
Müdafiə Sənayesi Sərgisində isə STM Türkiyənin ilk milli freqatı TCG İSTANBUL (F-515), ilk milli hücum kateri, logistika dəstək gəmisi, STM NETA 300 avtonom sualtı insansız dəniz aparatı, KUZGUN uzunmənzilli kamikadze PUA-sı, TUNGA-X tutucu dronu, KARGU FPV, TOGAN və TOGAN Mini pilotsuz uçuş aparatlarını nümayiş etdirdi.
STM-in baş direktoru Özgür Güleryüz bildirib ki, EFES-2026 Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin yüksək əməliyyat imkanları ilə yanaşı, milli müdafiə sənayesinin çatdığı texnoloji səviyyəni nümayiş etdirən mühüm platformadır. Onun sözlərinə görə, xüsusilə KARGU sürü texnologiyasının döyüş şəraitinə yaxın ssenaridə tətbiqi Türkiyənin avtonom döyüş sistemləri sahəsində əldə etdiyi mühəndislik səviyyəsinin ən mühüm göstəricilərindən biridir.
Bu bölmənin sonunda vurğulanan 20 KARGU ilə həyata keçirilən sürü hücumu məqalədə xüsusi qeyd edilməlidir. Çünki bu, EFES-2026-nın texnoloji baxımdan ən diqqətçəkən və beynəlxalq səviyyədə ən çox rezonans doğuran nümayişlərindən biri hesab olunur.
Nəticə
EFES-2026 çoxmillətli birgə müştərək təlimi təkcə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin döyüş hazırlığını yoxlayan genişmiqyaslı hərbi fəaliyyət deyil, həm də Türkiyənin son illərdə formalaşdırdığı müdafiə sənayesi ekosisteminin real əməliyyat şəraitində nümayiş etdirildiyi strateji platforma oldu. Təlim çərçivəsində quru, hava və dəniz qüvvələrinin koordinasiyalı fəaliyyəti, çoxmillətli qərargah idarəetməsi, kibermüdafiə, süni intellekt dəstəkli komanda-idarəetmə sistemləri, pilotsuz platformalar və yeni nəsil silah sistemləri vahid əməliyyat konsepsiyası daxilində sınaqdan keçirildi.
EFES-2026 bir daha göstərdi ki, Türkiyə artıq ayrı-ayrı silah sistemlərinin istehsalçısı olmaqdan daha çox, bütün qoşun növlərini əhatə edən inteqrə edilmiş döyüş ekosistemi formalaşdırmağa nail olub. Təlimdə ilk dəfə tətbiq olunan silah və texnologiyalar, pilotsuz sistemlərin sürü konsepsiyasında istifadəsi, rəqəmsal döyüş idarəetmə həlləri, antidron sistemləri və yerli hava hücumundan müdafiə vasitələri gələcəyin döyüş meydanının necə formalaşacağını praktik şəkildə nümayiş etdirdi.
Eyni zamanda, EFES-2026 Türkiyə müdafiə sənayesinin məhsullarının yalnız sərgi stendlərində deyil, real döyüş ssenarilərində nümayiş etdirilməsinin beynəlxalq etimadın formalaşdırılmasında mühüm rol oynadığını bir daha təsdiqlədi. Təlim və onun çərçivəsində təşkil olunan Müdafiə Sənayesi Sərgisi xarici nümayəndə heyətlərinə yerli istehsal olunan sistemlərin əməliyyat imkanlarını yerində izləmək imkanı yaratdı və Türkiyənin müdafiə sənayesinin ixrac potensialını daha da gücləndirdi.
Azərbaycan üçün də EFES-2026 mühüm əhəmiyyət daşıdı. Azərbaycan hərbi qulluqçularının təlimdə fəal iştirakı, müdafiə və müdafiə sənayesi qurumlarının keçirdiyi görüşlər, eləcə də Türkiyənin ən müasir texnologiyaları ilə yaxından tanışlıq hərbi-texniki əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm nəticələr verdi.
Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinin rəsmi dəvəti ilə EFES-2026 təlimini və onun çərçivəsində təşkil olunan Müdafiə Sənayesi Sərgisini yerində izləyən POLİQON Media Qrupu olaraq müşahidələrimiz göstərdi ki, EFES artıq yalnız hərbi təlim deyil. Bu platforma müasir müharibə konsepsiyalarının, inteqrə edilmiş döyüş idarəetmə sistemlərinin, pilotsuz texnologiyaların və milli müdafiə sənayesinin real əməliyyat şəraitində nümayiş etdirildiyi qlobal əhəmiyyətli hərbi-sənaye tədbirinə çevrilib. Təlim bir daha sübut etdi ki, gələcəyin döyüş meydanında üstünlüyü silahların sayından daha çox, onların vahid şəbəkədə inteqrasiyası, süni intellekt dəstəkli idarəetmə, avtonom platformalar və yüksək texnologiyalı milli müdafiə sənayesi müəyyən edəcək.
POLİQON Media Qrupu olaraq Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinin rəsmi dəvəti ilə yerində izlədiyimiz EFES-2026 təlimi və Müdafiə Sənayesi Sərgisindən hazırladığımız bu geniş reportajın müdafiə sənayesi, hərbi texnologiyalar və müasir döyüş konsepsiyaları ilə maraqlanan oxucular üçün faydalı və etibarlı istinad mənbələrindən biri olacağına ümid edirik.
Zaur Babaşov
