Son illərdə Polşa öz ordusunu modernləşdirmək və gücləndirmək üçün həyata keçirdiyi genişmiqyaslı proqram çərçivəsində Cənubi Koreyanın K2 “Black Panther” əsas döyüş tanklarını aktiv şəkildə satın alır.
“Poliqon”un məlumatına görə, Cənubi Koreya ilə İlk müqavilə 2022-ci ildə imzalanıb və Polşa ordusunun silahlanmasına daxil olmuş K2GF modifikasiyasında 180 ədəd K2 tankının tədarükünü əhatə edib.
İkinci müqavilə 1 avqust 2025-ci ildə imzalanmışdır. Belə ki, həmin tarixdə Polşa dəyəri 6 milyard ABŞ dollarından artıq olan əlavə 180 ədəd K2 “Black Panther” tankının satın alınması üçün əlavə icra müqaviləsi imzalamışdır. Bu miqdara 2026-2027-ci illərdə təhvil veriləcək 116 ədəd K2GF tankı və 2028-2030-cu illərdə təhvil veriləcək 64 lokallaşdırılmış K2PL tankı daxildir (bunlardan 61-i birbaşa Polşada Bumar-Łabędy zavodunda yığılacaq).
Hazırda Polşa ordusunun silahlanmasında 200-dən çox K2 tankı var.
İstismar zamanı mühərrikin həddindən artıq qızması, asqı və transmissiya problemləri və bəzi maşınların sıradan çıxması barədə məlumatlar daxil olur. Mütəxəssislər təxminən otuza yaxın tankın sıradan çıxdığını və təmirə ehtiyac duyduğunu təxmin edirlər.
Tankın K2PL versiyasının Polşa zavodlarında istehsalının lokallaşdırılması, texnologiya ötürülməsi və xidmət müqavilələrinin paylanması ilə bağlı da çətinliklər və fikir ayrılıqları da mövcuddur.
K2 tankı ilə bağlı problemlər nədir?
Polşalılar əvvəllər K2 “Black Panther” tanklarının sıradan çıxmasından şikayət etmişdilər, lakin bu ilin payızında problem daha da kəskinləşmişdir. Polşa hərbi ekspertlərinin fikrincə, hazırda 200-dən çox tankdan təxminən 30-u sıradan çıxıb. Onların əksəriyyəti Rusiyanın Kalininqrad vilayəti yaxınlığındakı Branevo hərbi bazasındadır və bu da, ölkənin müdafiə qabiliyyətini potensial olaraq zəiflədə bilər.
Polşalılar üçün belə vəziyyət, əlbəttə ki, o qədər də xoş deyil. Rusiya Ukrayna müharibəsinin başlamasından bəri çox sayda tanklarını Ukraynaya təslim etdikdən sonra, Polşa tükənmiş tank ehtiyatlarını “Leopard 2” və “Abrams” tankları ilə tez bir zamanda bərpa edə bilməyəcəkləri barədə Almaniyadan və ABŞ-dan çox aydın bir cavab almışdı. Buna görə də, 2022-ci ilin yayında Cənubi Koreya ilə bağlanmış müqavilə vəziyyətdən çıxışın əsl yolu olmuşdu.
Cənubi Koreya 2025-ci ilə qədər öz istehsalı olan 180 ədəd K2 “Black Panther” tankını tədarük etməyi və daha sonra Polşada istehsalını lokallaşdırmağı və bununla da Polşa Silahlı Qüvvələrindəki tankların sayını 1000-ə çatdırmağı öhdələrinə götürmüşdülər. Bura qədər hər şey yaxşı gedirdi: koreyalılar öhdəliklərini yerinə yetirmişdilər – Polşanın hazırda 200-dən çox K2 tankı var. Amma deyildiyi kimi, hər şey kağız üzərində rahat idi.
Tanklar Polşaya bu yaxınlarda, xüsusən də az sayda çatdırılıb və hazırda tank parkının on faizindən çoxu artıq sıradan çıxıb. İstifadəçilərin əvvəllər mediada müntəzəm olaraq yer alan şikayətləri isə daha da pisdir.
Məsələn, ordudan çoxlu sayda şikayət mühərriklə bağlı idi. Polşa hərbi eksperti Yaroslav Volskinin sözlərinə görə, bunlar əsasən maşınların istismarı zamanı güc qurğusunun tez-tez həddindən artıq qızmasına yönəlmişdi. Mühərriklər detalların istilik deformasiyası səbəbindən sıradan çıxır.
K2 “Black Panther” tankının asqısı və transmissiyası da tənqid atəşinə tutulub. Mühərrikdən fərqli olaraq, bu komponentin nasazlıqlarının konkret səbəbləri göstərilməsə də, Polşa hərbi mütəxəssisləri onları K2 tankının etibarlılığına əhəmiyyətli dərəcədə təsir edən problem kimi müəyyən ediblər.
Problemlərin əsas səbəbləri
Əslində, problem olduqca çoxşaxəlidir və koreyalıların özləri də bu işdə səbəbkar ola bilərlər. Onlar Polşa tanklarını Almaniyanın RENK transmissiyası ilə təchiz ediblər, lakin onların mühərrikləri 1500 at gücündə “Hyundai Infracores” mühərrikidir. Yaroslav Volski də daxil olmaqla, çoxsaylı hərbi mütəxəssislərin açıqlamalarına əsasən, bu mühərriklərdə bir sıra texniki problemlər ola bilər.
Cənubi Koreyadakı K2 proqramının özü əvvəllər, xüsusən də mühərrik və transmissiya ilə bağlı ciddi çətinliklərlə qarşılaşmışdı ki, bu da Polşadakı mövcud vəziyyəti K2 güc qurğusunun etibarlılıq dramındakı İkinci Akta bənzədir. K2 istehsalının inkişafı və ilkin mərhələlərində Koreya tərəfi tamamilə yerli mühərrik və transmissiyadan istifadə etməyə çalışdı, lakin tələb olunan etibarlılığa və xidmət müddətinə nail olmaqda çətinliklərlə qarşılaşdı və bu da sertifikatlaşdırma və çatdırılmada gecikmələrə səbəb oldu.
Polşanın K2 “Black Panther” tankları üçün mövcud mühərriklər formal olaraq tamamlanmış modifikasiya və sertifikatlaşdırma dövrünün məhsuludur. Eyni zamanda, ixrac tədarükləri istehsalçının ən ciddi çatışmazlıqları aradan qaldırdığını göstərir.
Tanklar Cənubi Koreyada işləyərkən bu məsələlər tam aydın olmaya bilərdi, amma Polşanın ərazisi və iqlimi tamamilə fərqlidir. Başqa sözlə, maşınlar özlərini fərqli bir qış və eyni dərəcədə fərqli mövsümlər aralığında – yaz və payızda yağıntılar yağmağa və yolsuzluq ortalığa çıxmağa başlayanda xarakterizə olunan şəraitdə tapdılar. Bu, xüsusilə şimalda, Kalininqrad vilayətinin yaxınlığında, ən çox tank sıradan çıxdığı yerdə xüsusilə nəzərə çarpandır.
Beləliklə, hətta Polşa mediasının da iddia etdiyi kimi, Koreya mühərriki və onun Almaniya transmissiyası ilə kombinasiyasında gizli problemlər tamamilə mümkündür. Lakin problem tək bunlar deyil. Problem ondadır ki, K2 tanklarının yerli istehsalını qurmaq istəyən Polşa Cənubi Koreya ilə müqavilə bağlayarkən tükənmiş texnika ehtiyatlarını tez bir zamanda bərpa etmək məqsədi güdürdülər. Buna görə də, heyət təlimi üçün infrastrukturun tam inkişafını gözləmədən tələsik təxminən iki yüz belə maşın almışdılar. Bəli, polyaklarda həqiqətən də trenajorlar yoxdur. Yaroslav Volski birbaşa “heyət təlimi üçün lazımi imkanların olmamasından” danışır və Polşa ordusunda K2 üçün tam təlim maşınları parkının, eləcə də döyüş maşınlarından istifadə etmədən tankın müxtəlif iş rejimlərini yamsılaya bilən və bacarıqlarını tətbiq edə bilən trenajorların olmadığını qeyd edir. Nəticədə, heyətin təlim yükünün əhəmiyyətli bir hissəsi birbaşa döyüş K2 tanklarının üzərinə düşür və bu tanklar, çox vaxt gərgin şəraitdə təlim, manevr və taktiki təlim tapşırıqlarının icrası üçün istifadə olunur.
Müvafiq olaraq, lazımi təlim imkanlarının olmaması K2 “Black Panther” tanklarının istismar xüsusiyyətlərinə yiyələnmək üçün vaxtın məhdudlaşmasına səbəb ola bilir ki, bu da heyətlərin güc aqreqatının bütün incəliklərini tam mənimsəməsindən əvvəl texnikanın mürəkkəb şəraitdə istifadəsinə səbəb olur. Bu, potensial texniki problemlərlə birlikdə mühərrikin tez-tez sıradan çıxmasına səbəb olur.
Tankların texniki xidməti ayrı bir mövzudur. Əlbəttə ki, Polşa qoşunlarının tezliklə tamamilə yeni bir tankı təmir etməli olacağına hazırlaşa bilmişdi. Lakin maşınların təmiri və digər texniki xidməti həftələrlə, hətta aylarla davam edə biləcək yorucu bir işə çevrilir.
Səbəb odur ki, tank zəmanət altında olduğu üçün, ona yalnız istehsalçının mütəxəssisləri xidmət göstərə və təmir edə bilər. Polşalı texniklər tankda yalnız zəmanət müddəti bitdikdən sonra işlər icra edə bilərlər. Görünür, Koreyalı mütəxəssislərin işi o qədər də sürətli deyil – tanklar əlbəttə ki, Cənubi Koreyaya göndərilmir, lakin texniklərin sayı və istehsal gücü hər bir xarab olmuş maşının tez bir zamanda təmirinə imkan vermir.
Əlavə olaraq qeyd etmək lazımdır ki, sadalanan texniki problemlərlə yanaşı, ilkin mərhələlərdə maşınların Polşada istifadə olunan yanacaq və sürtkü standartlarına uyğunlaşdırılmasında çətinliklər mövcud idi.
Qeyd etmək lazımdır ki, K2GF tankları hazırda 20-ci Bartoszyce Mexanikləşdirilmiş Briqadası, 15-ci Gizycka Mexanikləşdirilmiş Briqadası və 9-cu Braniewo Zirehli Süvari Briqadası olmaqla üç döyüş birləşməsinin silahlanmasındadır.
Xatırladaq ki, K2 “Black Panther”, “Hyundai Rotem” şirkəti tərəfindən istehsal olunan əsas döyüş tankıdır. Maşının heyəti sürücü-mexanik, tuşlayıcı və komandir olmaqa üç nəfərdən ibarətdir.
Tank, “Renk HSWL 295 TM” transmissiyası olan 1500 at gücündə “HD Hyundai Infracore” mühərriki ilə təchiz olunub və standart döyüş çəkisi təxminən 55 tondur. Əsas silahlanmasına 55 çap uzunluqlu lüləli (6,6 metr) və “hunter-killer” atəş idarəetmə sistemi olan 120 mm-lik CN08 hamar lüləli top daxildir.
Nəticələr
Beləliklə, ümumilikdə Cənubi Koreyanın K2 tanklarının Polşada istifadəsi bir sıra ciddi texniki nasazlıqlarla nəticələnib.
Sıradan çıxmış 30 ədəd tank böyük bir problem deyil. Çünki, ağır bir tank, hətta zavoddan təzə çıxmış olsa belə, qeyri-düzgün istismar nəticəsində bir neçə ay ərzində tamamilə sıradan çıxarıla bilər. Lakin 200-dən çox tankdan 30-unun hasarın dibində tamamilə döyüşə yararsız vəziyyətdə olmağı başqa məsələdir. Bu da narahatlığa əsas səbəbdir.
Bu isə onu göstərir ki, güc qurğusunun potensial gizli problemləri olan yeni bir platforma ilə silahlanmağa tələsdikdə, heyət təlimi üçün kifayət qədər resurs olmadıqda və təmirlər “xırda-xırda” aparıldıqda, bundan başqa bir şey gözləmək olmaz. Necə deyərlər, “tələsən tərsə düşər”.
Əhəd Vahidoğlu
